Yerel Pazaryerleri
- Amazon.co.uk
- eBay UK
- Etsy
- Notonthehighstreet
- OnBuy
- Wayfair UK
UK'de Limited Şirket Kurmak: Avrupa'nın En Hızlı Online Sürecinin İçinde
Companies House, UK'nin merkezi şirket sicilini yöneten devlet kurumu olarak Avrupa'nın en hızlı online tescil sürecini sunuyor: standart başvuru £12 ile 24 saatte, same-day filing £30 ile birkaç saatte tamamlanıyor. AB'deki notere gitme, yeminli tercüme, asgari sermayenin bloke edilmesi gibi adımlar yok — sadece online form, kimlik doğrulama ve banka hesabı. Bu yazıda Türk girişimciler için süreci adım adım, masraf masraf ele alıyoruz.
Hangi Yapı? Ltd, LLP, PLC ve Sole Trader Karşılaştırması
UK'de dört temel ticari yapı var:
- Private Limited Company (Ltd): %95+ tercih, £1 asgari sermaye, sınırlı sorumluluk, ayrı tüzel kişilik.
- Limited Liability Partnership (LLP): profesyonel hizmet (hukuk, muhasebe) için, ortaklar Self Assessment ile vergi öder.
- Public Limited Company (PLC): £50,000 asgari sermaye, halka açık olabilir, listing için ön koşul.
- Sole Trader: tek kişi, HMRC'ye Self Assessment ile beyan, ayrı tüzel kişilik yok, sınırsız sorumluluk.
Türk girişimcilerin %90'ı Ltd kuruyor; pratik gerekçesi sınırlı sorumluluk + UK bankası onayı + Stripe UK onboarding kolaylığı.
Ltd Kuruluş Adımları
- İsim seçimi: Companies House WebFiling'de availability check. "Ltd" suffix zorunlu. "Royal", "British", "Chartered" gibi kelimeler izin gerektirir.
- Registered office: UK adresi şart. Türk girişimciler genelde 1stFormations, Rapid Formations, Hoxton Mix gibi sağlayıcılardan yıllık £30-80'a sanal adres kiralar.
- SIC code seçimi: ana faaliyet kodu. E-ticaret için 47910 (Retail sale via mail order houses or via Internet), yazılım için 62012.
- Direktör atanması: en az bir gerçek kişi direktör. Yaş 16+. UK ikametliliği zorunlu değil — Türkiye'den de olabilirsiniz.
- Hissedar (Shareholder) ve PSC kaydı: %25+ hisseli kişiler "Person with Significant Control" olarak ayrı kayıt.
- Memorandum & Articles of Association: standart şablon kullanılabilir.
- Başvuru: WebFiling üzerinden £12 (24 saat) veya same-day £30.
Person with Significant Control (PSC) Register
UK, 2016'dan beri "kim gerçek sahip?" sorusunu kamuyla paylaşıyor. %25+ hisse veya oy hakkı olan, ya da direktör atama yetkisi olan kişiler PSC olarak tanımlanıyor. Companies House sicilinde herkese açık; suistimal/anti-money laundering tedbirinin temel taşı.
Banka Hesabı: Wise Business, Tide, Revolut Business ve Geleneksel Bankalar
UK ikameti olmayan kurucular için klasik bankalar (Barclays, HSBC, Lloyds, NatWest) genelde uzun KYC sürecine takılıyor. Pratik çözüm:
- Wise Business: GBP + EUR + USD multi-currency, sanal UK sort code, açılış 5-10 gün.
- Tide: UK'de doğmuş neo-banka, KOBİ için ücretsiz plan, mobil-first.
- Revolut Business: AB'li girişimcilerde tercih, GBP IBAN + multi-currency.
- Starling Business: tam UK lisanslı banka, FSCS guarantee dahil.
VAT Kaydı ve HMRC Gateway
VAT registration eşiği £85,000 cironun aşılması veya isteğe bağlı erken kayıt. Online HMRC Gateway üzerinden başvuru, 10-30 gün arası VAT number çıkıyor. Kayıt sonrası MTD VAT enrollment otomatik, çeyreklik beyan zorunlu. Erken VAT kaydının avantajı: input VAT geri alma (UK'den alınan tüm operasyonel giderlerin VAT'ı geri alınabilir).
Yıllık Yükümlülükler: Confirmation Statement, Annual Accounts
Her UK Ltd yılda iki belge dosyalamak zorunda:
- Confirmation Statement: yılda 1 kez, £34 (online), şirket bilgilerini teyit eder.
- Annual Accounts: ARD (Accounting Reference Date) sonrası 9 ay içinde, Companies House'a (kamuya açık) ve HMRC'ye (Corporation Tax).
Geç dosyalama cezaları: 1 ay £150, 3 ay £375, 6 ay £750, 6 ay+ £1,500 (Ltd için).
Corporation Tax ve Diğer Vergiler
2025 itibarıyla Corporation Tax: £50,000'a kadar kar için %19, £250,000 üstü için %25, arada Marginal Relief. Dividend Tax (kişisel) %8.75-39.35 dilimli. PAYE/National Insurance (direktör maaşı için) HMRC RTI üzerinden aylık.
Tipik Kuruluş Maliyetleri (12 ay)
| Kalem | Maliyet (GBP) | Dönem |
|---|---|---|
| Companies House Ltd başvurusu | £12 | Bir kerelik |
| Sanal registered office | £30-80 | Yıllık |
| Wise/Tide hesap | £0-15/ay | Aylık |
| Muhasebe yazılımı (Xero) | £15-30/ay | Aylık |
| Muhasebeci (ICAEW/ACCA) | £800-2,500 | Yıllık |
| Confirmation Statement | £34 | Yıllık |
| ICO data fee | £40 (tier 1) | Yıllık |
R&D Tax Credits, SEIS ve EIS
UK'nin startup ekosistemini destekleyen üç önemli vergi enstrümanı: R&D Tax Credits (Ar-Ge harcamasının %20'sine yakın iadesi, SME scheme veya RDEC), SEIS (Seed Enterprise Investment Scheme — yatırımcıya %50 vergi indirimi), EIS (Enterprise Investment Scheme — %30 vergi indirimi). Türk girişimcilerin UK Ltd üzerinden ürün geliştirme yapıyorsa R&D claim yıllık £20K-£200K'lık nakit iadesine dönüşebiliyor. Başvuru HMRC nezdinde yapılır, formal AIF (Additional Information Form) zorunlu (2024 reform).
UK Ltd Sahibinin Vergisi: Türkiye-UK Çifte Vergilendirme
Türkiye Cumhuriyeti ile UK arasında Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (DTAA) 1986'dan beri yürürlükte. UK Ltd'inizden temettü aldığınızda UK'de withholding 0%; Türkiye'de Gelir Vergisi beyanı zorunlu. Director maaşı PAYE üzerinden vergilendirildiğinde Türkiye'de tekrar vergilendirilmez (residence kuralları dikkate alınarak). Türk yeminli mali müşavir + UK ICAEW muhasebecisi koordinasyonu kritik.
Innovator Founder Visa ve Global Talent Visa
Şirket kuruluşu UK'de yaşam hakkı vermez — bu iki ayrı süreç. Türk girişimciler için iki ana yol: Innovator Founder Visa (innovative, viable, scalable bir iş planı + Endorsing Body onayı + en az £1,000 maintenance fonu) ya da Global Talent Visa (Tech Nation veya UKRI gibi endorsing body'lerden onay). Her ikisi 3 yıl + 5 yıl uzatma ile ILR'ye (Indefinite Leave to Remain) götürür.
Identity Verification Yeni Zorunluluklar (ECCT Act 2023)
Economic Crime and Corporate Transparency Act 2023'ten itibaren tüm UK Ltd direktörleri ve PSC'leri Companies House nezdinde identity verification yapmak zorunda. Direkt başvuruda biyometrik kimlik doğrulama veya Authorised Corporate Service Provider (ACSP) üzerinden dolaylı yol. 2025-2026'da retroaktif olarak mevcut tüm direktörlere de zorunlu hale geliyor — geç kalmak şirketin "struck off" olmasıyla sonuçlanabilir.
İlk Çeyrek Aksiyon Listesi
- Companies House Ltd tescili → CRN + Authentication Code
- HMRC otomatik Corporation Tax UTR (10-14 gün)
- Wise Business veya Tide hesabı
- ICO data protection kaydı (£40)
- PAYE scheme açılışı (direktör maaşı için)
- Xero veya QuickBooks setup + bank feed
- VAT registration (opsiyonel ama önerilir)
- Stripe UK + PayPal Business onboarding
- Domain + Google Workspace UK billing
- Mesleki sorumluluk + cyber liability sigortası
Sonuç: 7-14 Gün İçinde Operasyonel UK Şirketi
Pratik takvim: Gün 1-2 Companies House tescili + HMRC otomatik UTR ataması, Gün 3-7 Wise Business veya Tide hesabı açılış, Gün 7-10 Stripe UK + opsiyonel VAT kaydı başlangıcı, Gün 10-14 Xero kurulumu + ilk fatura. Toplam 12 aylık başlangıç maliyeti £1,500'un altında tutulabiliyor — bu rakam Avrupa'da neredeyse rakipsiz.