Yerel Pazaryerleri
- Digitec
- Galaxus
- Brack.ch
- Ricardo
- Tutti.ch
- MeinKauf
İsviçre Şirket Kuruluşu: AG ve GmbH Tercihinden Kanton Seçimine
İsviçre, AB dışı statüsü ve eyalet (kanton) düzeyinde inanılmaz değişen vergi yapısıyla, doğru kurgulandığında dünyanın en uygun maliyetli düşük-vergi yargı bölgelerinden biridir. Bu rehber Türk girişimciler için AG (Aktiengesellschaft) ve GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung) arasındaki kararı, Zug ile Cenevre kantonu karşılaştırmasını, Handelsregister sürecini, UBS/Raiffeisen/PostFinance banka hesabı açılışını ve 1 Ocak 2023'te yürürlüğe giren NeueAktiengesellschaftRecht (Aktienrechtsreform 2023) reformunu kapsar.
Hukuki Form Karşılaştırması: AG, GmbH, Einzelfirma
| Form | Min. Sermaye | Ödenmesi Gereken | Notar | Anonimlik | Tipik Kullanım |
|---|---|---|---|---|---|
| AG | CHF 100,000 | %50 (CHF 50,000) | Zorunlu | Yüksek | Holding, lüks, fintech |
| GmbH | CHF 20,000 | %100 | Zorunlu | Düşük (ortaklar HR'de) | KOBİ, hizmet |
| Einzelfirma | Yok | Yok | Hayır | Yok | Freelance, mikro |
| KlG/KmG | Yok | Yok | İsteğe bağlı | Sınırlı | Aile + ortaklık |
Türk girişimciler için pratik tercih: yıllık ciro hedefi CHF 1M altında ise GmbH (sermaye gereksinimi az, kurulum hızlı, banka onayı kolay); CHF 1M üzeri planlanan, yatırımcı çekmek istenen veya holding yapısı kurulacak işlerde AG.
Kanton Seçimi: Zug vs Cenevre vs Zürih vs Schwyz
İsviçre vergi sistemi üç katmanlıdır: Federal (sabit %8.5 kurumsal), Kantonal (değişken %5-21), Belediye (kantonal × katsayı). Etkili birleşik oran Zug %11.85 ile Bern %21 arasında değişir. Düşük-vergi kantonları: Zug, Schwyz (Nidwalden), Lucerne, Obwalden. Zug "Crypto Valley" konumu nedeniyle blockchain + fintech yoğunluğu yüksek; Cenevre commodity trading + private banking + lüks; Zürih genel finans + sigorta + tech; Basel pharma (Roche+Novartis); Lugano İtalyanca-pazar finansı.
| Kanton | Kurumsal Vergi (Etkili) | Güçlü Sektör | Banka Açılış Zorluğu |
|---|---|---|---|
| Zug | %11.85 | Crypto, holding, ticaret | Orta (UBS/Raiffeisen) |
| Schwyz | %11.85-13 | Fonlar, holding | Orta |
| Lucerne | %12.32 | Genel, turizm | Düşük |
| Zürih | %19.65 | Finans, tech, sigorta | Orta-Düşük |
| Cenevre | %14 | Commodity, private banking | Yüksek |
| Bern | %21 | Federal kurumlar | Düşük |
Handelsregister: Kantonal Ticaret Sicili Süreci
İsviçre'de tek bir merkezi sicil yoktur — her kanton kendi Handelsregister (HR) ofisini işletir (HR-Kanton Zug, HR-Kanton Zürich vb.). Başvuru süreci 6-8 iş günü, ücret CHF 600-1,200 arası kantonal değişir. Gerekli evraklar: notarın huzurunda imzalanan Stiftungsurkunde (kuruluş senedi), Statuten (esas sözleşme), Bestätigung der Kapitaleinlage (sermaye yatış belgesi, bloke hesaptan), yönetim kurulu seçimi, denetçi atama (büyük şirketlerde) veya feragatname (Opting-out, küçük GmbH için).
Notar Süreci ve Aktienrechtsreform 2023
İsviçre'de AG/GmbH kuruluşu için Notar imzası zorunludur. Notar ücreti kuruluş sermayesinin yüzdesiyle hesaplanır (CHF 1,500-5,000 tipik). 1 Ocak 2023'te yürürlüğe giren Aktienrechtsreform ile birlikte:
- Kapitalband — sermaye yarıya kadar inebilir veya iki katına çıkabilir, genel kurul olmadan.
- Yabancı para sermaye — EUR, USD, GBP, JPY artık AG sermayesi olarak kabul edilebilir.
- Sanal genel kurul — online toplantı resmi olarak tanındı.
- Cinsiyet kotaları — 100+ çalışan + 30+ Mio CHF ciro AG'lerde %30 kadın yönetim hedefi.
- Şeffaflık — hammadde sektörü için ek raporlama yükümlülükleri.
Banka Hesabı Açılışı: UBS, Raiffeisen, PostFinance
Sermayenin bankaya yatırılması (Kapitaleinlage) ve Sperrkonto (bloke hesap) açılışı kuruluştan ÖNCE yapılır. Kuruluş tamamlandıktan sonra hesap operasyonel hale dönüşür. Türk girişimciler için banka açılışı en kritik darboğazdır:
| Banka | Yabancı Yön. Tolerans | Açılış Süresi | Aylık Ücret | e-Banking API |
|---|---|---|---|---|
| UBS | Orta | 4-8 hafta | CHF 25-45 | UBS API + SwissBanking |
| Raiffeisen | Düşük (yerel) | 2-4 hafta | CHF 15-25 | Sınırlı |
| PostFinance | Orta-Yüksek | 3-5 hafta | CHF 5-15 | PostFinance API güçlü |
| ZKB | Yüksek (Zürih kantonu) | 3-5 hafta | CHF 20-35 | ZKB API + eBill |
MWST Kaydı ve Sosyal Sigorta (AHV/IV/EO)
Yıllık ciro CHF 100,000 üzerinde MWST kaydı ESTV nezdinde zorunludur. Kuruluş sonrası ilk 30 gün içinde AHV/IV/EO sosyal güvenlik kurumuna kayıt, çalışan varsa BVG (mesleki emeklilik), UVG (kaza sigortası) ve KTG (hastalık günlüğü) sözleşmeleri yapılır. İşveren payı yaklaşık brüt maaşın %15-22'sidir.
Zunapro Şirket Kuruluş Hizmeti
Zunapro İsviçre kuruluş paketi: kanton + form danışmanlığı, notar ve Handelsregister sürecinin yönetimi (Zug/Zürich/Schwyz/Lucerne tercihli), banka açılışı için iki bankayla paralel başvuru, MWST + AHV kayıtları, sanal ofis (Rechtsadresse) + Domizil hizmeti, ilk yıl muhasebe (Bexio/Abacus seçeneği) ve revDSG uyum dosyası. Kuruluş süresi 4-8 hafta, fiyat CHF 4,500 - 12,000 (sermaye hariç).