Lokale marketplaces
- Amazon.de
- eBay.de
- Otto
- Zalando
- Kaufland
- Hood.de
Een Duitse vennootschap oprichten: GmbH, UG en de Notar-procedure stap voor stap
Een vennootschap oprichten in Duitsland gaat heel anders dan een Amerikaanse one-click LLC of een Britse Ltd. Een Duitse Notar moet de statuten bekrachtigen voordat ze het Handelsregister bij het lokale Amtsgericht bereiken; het IHK-lidmaatschap begint automatisch; het Finanzamt geeft op verschillende momenten twee aparte nummers af (Steuernummer en USt-IdNr). Deze gids begeleidt niet-ingezeten oprichters bij de keuze tussen GmbH en UG, de Notar-kosten, de eerste twaalf maanden bedrijfslasten en de bankopties die echt werken voor internationale ondernemers.
Welke rechtsvorm past bij uw situatie?
Duitsland kent vier hoofdvehikels: GmbH (€25.000 maatschappelijk kapitaal, de klassieke besloten vennootschap), UG haftungsbeschränkt (€1 minimum, ook wel "Mini-GmbH" voor bootstrappers), AG (€50.000, voor beursgenoteerde ondernemingen) en eK (Einzelkaufmann, eenmanszaak). Ongeveer 85 % van de internationale oprichters kiest GmbH of UG; een UG kan later worden omgezet in een GmbH door 25 % van de jaarwinst te reserveren tot € 25.000 aan reserves is bereikt.
| Vorm | Min. kapitaal | Notar | Aansprakelijkheid | Typisch profiel |
|---|---|---|---|---|
| GmbH | €25.000 (50 % gestort) | Verplicht | Beperkt | Merk/exporteur |
| UG (haftungsbeschränkt) | €1 | Verplicht (Musterprotokoll) | Beperkt | Bootstrap, freelance |
| AG | €50.000 | Verplicht | Beperkt | IPO-kandidaat |
| eK | €0 | Nee | Onbeperkt | Eenmanszaak |
| GbR | €0 | Nee | Onbeperkt | Werkplaats met twee partners |
De Notar-stap: de onvermijdelijke poort van Duitsland
Een GmbH of UG ontstaat niet zonder een Notar (civielrechtelijke notaris). De Notar leest en bekrachtigt de statuten, laat de oprichters tekenen en dient elektronisch het verzoek in bij het Handelsregister. Met het standaard Musterprotokoll blijven de notariskosten op €200-€400 voor een UG en €600-€900 voor een GmbH; maatwerkstatuten (Individualvertrag) kunnen oplopen tot €1.500. Een afspraak bij de Notar vraagt doorgaans 2-4 weken voorbereiding, in Berlin en München soms langer.
Handelsregister, IHK-lidmaatschap en Gewerbeanmeldung
De Notar dient het verzoek in; het Amtsgericht schrijft de vennootschap binnen 1-3 weken in en kent een HRB-nummer toe (bijv. "HRB 123456"). De oprichter doet vervolgens de Gewerbeanmeldung (activiteitsmelding) bij het lokale Gewerbeamt voor ongeveer €30. Het lidmaatschap van de IHK (Industrie- und Handelskammer) begint automatisch; de jaarbijdrage varieert van €120 tot €3.000 afhankelijk van de omzet. Een opt-out bestaat niet — IHK-lidmaatschap is wettelijk verplicht.
Bankrekening: N26, Wise, Sparkasse en Volksbank vergeleken
Een GmbH of UG kan pas worden opgericht zodra het maatschappelijk kapitaal op een Geschäftskonto (zakelijke rekening) staat. Traditionele banken (Deutsche Bank, Commerzbank, Sparkasse, Volksbank) vereisen afspraken op kantoor en vragen niet-ingezetenen doorgaans om een Schufa-rapport en een adresbewijs. Sneller verloopt het via N26 Business, Penta, Qonto of Wise Business.
- Sparkasse: in het filiaal, sterke toegang tot rood staan/krediet, €8-25/maand
- Volksbank: coöperatief model, vriendelijk voor ambachtslieden
- N26 Business: 100 % digitaal, Duits IBAN, €9,90/maand
- Penta/Qonto: boekhoudkoppelingen op SaaS-niveau
- Wise Business: meervalutarekening, ideaal voor cross-border oprichters
Steuernummer vs USt-IdNr: twee verschillende fiscale identificatienummers
Een nieuwe Duitse vennootschap krijgt twee verschillende fiscale nummers van verschillende instanties. De Steuernummer (bijv. "143/567/89012") is het nummer van het lokale Finanzamt voor de inkomsten-/vennootschapsbelasting. Het USt-IdNr (bijv. "DE123456789") is de Europese btw-identificatie, uitgegeven door het Bundeszentralamt für Steuern. De Steuernummer komt automatisch met de Fragebogen zur steuerlichen Erfassung; het USt-IdNr vereist een aparte aanvraag en duurt 2-6 weken. Zonder beide nummers kunt u niet factureren en geen verkoperaccount op marketplaces openen.
Realistische kostenkaart voor het eerste jaar
Buitenlandse oprichters onderschatten de eerste twaalf maanden bijna altijd. Hieronder een realistische vergelijking tussen UG en GmbH voor een onderneming in Berlin.
| Kostenpost | UG | GmbH |
|---|---|---|
| Notar + HRB | €350 | €800 |
| Gewerbeanmeldung | €30 | €30 |
| Min. kapitaal | €1 | €12.500 (helft) |
| Steuerberater/jaar | €1.800-3.500 | €2.500-5.000 |
| IHK-bijdrage/jaar | €150 | €300-600 |
| Vestigingsadres | €240-720 | €240-720 |
| Bankrekening/jaar | €120 | €300 |
Steuerberater: de onmisbare partner
In Duitsland opereren zonder Steuerberater is duur. Maandelijkse USt-Voranmeldung (voorlopige btw), maandelijkse BWA (bedrijfsanalyse), jaarafsluiting, vennootschapsbelastingaangifte en salarisadministratie — alles volgt strikte regels. De honoraria van de Steuerberater volgen het officiële StBVV-tarief en liggen doorgaans op €150-300/maand voor een UG en €200-450/maand voor een GmbH.
Vestigingsadres: virtueel, coworking of echt?
Het Handelsregister verlangt een "ladungsfähige Anschrift" — een adres dat officiële correspondentie kan ontvangen. Een postbus volstaat niet. Drie werkbare opties voor internationale oprichters: aanbieders van virtuele kantoren in Berlin, Hamburg, München of Frankfurt (€240-720/jaar); vaste plekken bij WeWork/Mindspace (€4.800+/jaar); en klassieke commerciële huur (€12.000+/jaar). Zorg dat de virtuele aanbieder expliciet een "ladungsfähige Anschrift"-dienst aanbiedt, anders weigert het Finanzamt het adres.