Amazon UK
United Kingdom
UK'de Depo Stratejisi: Hangi Stok Nereye, Hangi Gümrük Statüsünde?
Birleşik Krallık'a stok yerleştirmek, sadece "Manchester'da depo kiralamak" değil; gümrük statüsü (bonded vs. duty paid), Freeport avantajı, EU outbound rotasyonu ve ATA Carnet (geçici giriş) kararlarını içeren çok katmanlı bir stratejidir. Bu yazıda UK'de depolama seçeneklerini, maliyet bantlarını ve hangi senaryoda hangi yapının seçilmesi gerektiğini ele alıyoruz.
Bonded Warehouse (Customs Warehouse) ve Duty Deferral
UK'ye gelen malların ithalat vergisi (Customs Duty) ve import VAT'ı bir bonded warehouse'a (HMRC tarafından onaylı customs warehouse) yerleştirilince ertelenir. Mal depoda kaldığı sürece duty/VAT ödenmez; sadece UK piyasasına çekildiğinde ya da satıldığında ödenir. Türk satıcılar için pratik avantaj: nakit akışı + UK'ye girmeden EU'ya re-export imkânı.
Customs warehouse türleri: Private (sadece operatör için), Public (üçüncü taraflara açık). HMRC'den authorisation almak için bonded surety (genelde £25k-100k arası teminat mektubu) ve customs procedure code (CPC) sistemi bilgili bir gümrük müşaviri gerekiyor.
UK Freeports: Teesside, Felixstowe, Solent ve Diğerleri
2021'den itibaren UK 8 Freeport kurdu: Teesside, Liverpool City Region, Thames, Solent, Felixstowe & Harwich, East Midlands, Plymouth ve Humber. Freeport içinde duty + VAT askıya alınır, business rates indirimi, employer NICs muafiyeti ve Stamp Duty Land Tax muafiyeti gibi avantajlar var. Manufacturing veya re-export oranı yüksek operasyonlar için fayda büyük; pure depolama için her zaman gerekli değil.
Felixstowe ve Southampton: Limana Yakın Depolar
Felixstowe (UK'nin en büyük konteyner limanı, container traffic'in %36'sı) ve Southampton, Asya'dan gelen yüklerin ilk indiği noktalar. Konteyner-yoğun operasyonlar için bu lokasyonlardaki depolar (Maritime Transport, Solent Stevedores, ABP) günlük dwell-time maliyetini minimize eder.
İç UK Depo Coğrafyası
B2C dağıtım için optimum lokasyon Golden Triangle (Northampton-Coventry-Birmingham) içinde. Quad parametre:
- İskoçya kapsamı: Doncaster veya Manchester depoları Edinburgh'a 1 günde teslim eder.
- Londra metropoliten: Hemel Hempstead, Crawley, Dartford ana depo merkezleri.
- Galler ve Güneybatı: Bristol veya Avonmouth depoları Cardiff-Plymouth aksına yakın.
- Kuzey İrlanda: Belfast depoları, NIRMS uyumu için ayrı XI EORI gerektirir.
Palet Bazlı Fiyatlandırma ve GBP Sözleşmeler
UK depo fiyatlandırması iki modelde:
- Pallet-in/out + storage rate: palet başına £4-12 inbound, £4-12 outbound, £2-5/hafta storage
- Sq ft pricing: yıllık £6-25/sq ft (lokasyona göre); Londra çevresi en yüksek, Yorkshire en düşük
FMCG ve hızlı dönen SKU'lar için pallet-in/out modeli, mevsimsel veya yavaş dönen mal için sq ft modeli daha ekonomik.
ATA Carnet ve Geçici Giriş
Fuar, demo, numune gibi geçici girişlerde ATA Carnet kullanılır. UK'de ICC United Kingdom üzerinden başvuru, £400-600 maliyet, 1 yıl geçerli. Mal UK'den çıkarken aynı carnet ile çıkar — duty/VAT yatırılmaz. Türk girişimcilerin UK fuarlara (Spring Fair Birmingham, London Fashion Week trade event) katılırken sıklıkla kullandığı bir araç.
Depo Tipleri ve Tipik Aylık Maliyetler
| Tip | Senaryo | Aylık Maliyet (100 palet) |
|---|---|---|
| Bonded warehouse | Duty deferral, re-export | £1,200-2,500 |
| Freeport storage | Manufacturing + re-export | £900-1,800 |
| Standart depo (Midlands) | UK domestic dağıtım | £800-1,500 |
| Self-storage (Big Yellow) | Mikro-stok | £200-600 (sq ft) |
| Cold storage (food) | Gıda + ilaç | £1,800-3,500 |
Sigorta ve UKCA Uyumu
UK depolarına yerleştirilen mal için Goods in Transit insurance + Stock Throughput Insurance genelde 3PL paketinde dahil değil — ayrı poliçe gerekiyor. Ürün tarafında, post-Brexit dönemde CE yerine UKCA mark gerektiren kategoriler (oyuncak, makine, EMC ürünler) için depoda etiketleme istasyonu kurmak gerekebilir.
CTC (Common Transit) ve T1/T2 Belgeleri
UK, Common Transit Convention (CTC) üyesi — bu sayede mallar UK-AB-Türkiye arasında T1 (üçüncü ülke malı) veya T2 (UK orijinli) transit belgeleriyle hareket edebiliyor. CTC kullanımı, EU üzerinden başka ülkelere transit geçişlerde duty/VAT askıya alınmasını sağlıyor. Comprehensive Guarantee gerektiriyor ama uzun mesafeli supply chain operasyonu için anlamlı.
Vaka: Türk Tekstil Üreticisinin Bonded Warehouse Tasarrufu
İzmir merkezli bir tekstil üreticisi, yıllık £600K'lık UK ithalatını duty-paid Midlands deposunda tutuyordu. Bir cycle'da %12 duty + %20 VAT = £192K nakit blokesi. Bonded warehouse'a taşıma + 90 gün ortalama dwell-time hesabıyla cash flow'da çeyreklik £80-100K'lık iyileşme sağlandı; ürünlerin %35'i AB'ye re-export edildi ve hiç UK duty'si ödenmedi.
UK-EU Border: TSS, GVMS ve Pre-Lodgement
Brexit sonrası UK-EU sınırı için iki ana sistem var: TSS (Trader Support Service) Northern Ireland'a yönelik ücretsiz gümrük portalı; GVMS (Goods Vehicle Movement Service) ise GB-EU arası ro-ro lojistiği için pre-lodgement zorunluluğu. GVMS reference (GMR) olmadan kamyon limana giremiyor. Bu sistemler özellikle Dover-Calais ve Holyhead-Dublin aksında günlük operasyon parçası.
EORI Numarası ve Gümrük Müşaviri Seçimi
UK'ye mal giren her işletmenin GB EORI numarası (Economic Operators Registration and Identification) olmak zorunda. Northern Ireland trade için ayrıca XI EORI gerekiyor. Başvuru HMRC online portalı üzerinden ücretsiz, 5-7 günde tamamlanıyor. Gümrük müşaviri tarafında Davies Turner, Norman Global Logistics, Woodland Group, Kuehne+Nagel UK yaygın seçimler. Customs Declaration Service (CDS) — CHIEF'in yerine geçti — temel beyan altyapısı.
Inward Processing Relief ve Outward Processing
UK'ye ham madde getirip işleyip re-export ediyorsanız Inward Processing Relief (IPR) ile duty/VAT askıya alınabilir. Tersine, UK'den ham madde gönderip yurt dışında işleyip geri getiriyorsanız Outward Processing Relief (OPR). Türk tekstil veya gıda işleme operasyonları için anlamlı. Başvuru HMRC nezdinde authorisation gerektiriyor; muhasebede ayrı stok hesabı tutulması zorunlu.
Self-Storage Pazarı: Big Yellow, Safestore, Shurgard
10-50 sq ft'lik mikro stok için profesyonel 3PL yerine self-storage daha ekonomik olabilir. Big Yellow (UK'nin lideri, 100+ şube), Safestore (Avrupa'da 130+), Shurgard ve Lok'nStore yaygın markalar. Aylık £200-600 bandında; tek dezavantaj pick&pack hizmeti yok — kendiniz veya ek personel gerekiyor.
Returns Depolama ve Refurbish/Restock Operasyonu
UK'de yüksek iade oranlı kategoriler için ayrı bir "returns warehouse" stratejisi makul. Clipper Logistics, Boohoo ve Asos'un iadelerini Northampton'da bir tesise yönlendiriyor — burada inspect, repackage, restock veya salvage stream'lerine ayırıyor. Bu zincir, %30 iade oranındaki bir fashion brand için %4-6 marj farkı yaratıyor.
Sonuç
UK'de depo, "stoğu nereye koyacağım" sorusundan önce "bu stok hangi gümrük statüsünde kalmalı?" sorusunun cevabıdır. Re-export ağırlıklı bir Türk operasyonu için bonded warehouse veya Freeport sıfır maliyet noktası olabilirken, %100 UK satışı için duty-paid Midlands deposu daha basit ve ekonomiktir. Doğru karar, ürün kategorisi + cash flow + EU outbound oranıyla birlikte alınır.